Od kilku tygodni mamy festiwal „dobrych informacji”, które ukazują sytuację zakończenia kryzysu gospodarczego. Jako, że ma on różną postać, w różnych gospodarkach, ich gałęziach czy też firmach szukanie objawów wyjścia z recesji i podciągania tego na ogólne trendy jest sporym nadużyciem i „myśleniem życzeniowym”. Obok tego mamy zupełnie inne przewidywania, mówiące o podwójnym dnie kryzysu, kolejnych bankructwach, sztucznym ożywieniu gospodarki – jakby takowe występowało w niej. Toż to skuteczna kakofonia eksperckich dźwięków oraz wróżenia z fusów.

Wzrost czy spadek? Krach czy boom? Zależy co chce się usłyszeć w danym momencie.

Wszystko pięknie i ładnie, ale elementarna wiedza z dziedziny markoekonomii mówi, że trendy w gospodarce trwają dłużej w czasie a nie są miesięcznymi czy tygodniowymi trendami, które bardziej przystają giełdom surowcowym czy też akcji. Gospodarcza machina to nie jest samochód, który hamulcem czy też pedałem gazu można zatrzymać a później rozpędzić do dowolnej prędkości w przeciągu bardzo krótkiego czasu. Jeśli fundamenty gospodarki nie są zdrowe, ożywienie w niej nie będzie trwałe. Jeśli nie wiadomo dokładnie „ile jest trupów w szafie” to jak można planować trendy?

Pytanie które można postawić to, czy okres recesji/kryzysu gospodarczego który nastąpił w ostatnich kilku-kilkunastu miesiącach pozwolił firmom na poziomie mikroekonomii odpowiednio się zrestrukturyzować i podjąć wysiłek do nowej walki o rynek. Czy ta restrukturyzacja odbyła się poprzez wzrost produktywności pracy, zmiany metod zarządzania czy też zakupu maszyn… czy też była prostym zaciskaniem pasa z wydatkami, aby doczekać do następnej fali wzrostowej? Do momentu jak nie będzie znanej odpowiedzi na to pytanie, wróżenie długotrwałych trendów gospodarczych będzie obarczone bardzo dużym ryzykiem lub też prostą spekulacją a nóż uda przekonać się rynek.

Na razie mamy do czynienia z bardzo dużymi sumami na wydatki rządowe, bailouty czy też różne programy pomocowo – stymulacyjne w USA, Europie, Japonii czy Chinach. W Polsce przyjęto inną strategię – zaciskania pasa i przeczekania, a może uda się „załapać na gapę” na kolejny wzrost gospodarczy. Czy będzie to słuszna taktyka, również przekonamy się za kilka miesięcy. Fakt, nasza gospodarka zachowuje się nadzwyczaj rozsądnie, działa z opóźnieniem osłabienie złotego, różnice kursowe oraz środki europejskie. Także, konsumpcja prywatna pomaga gospodarce żyć.

Śmiech przez łzy, bo kto jest/był finansowym konserwatystą?

Wychodzi na to, że zwykły Kowalski nie przestraszył się 4-5 miesięcznej medialnej kanonady w stylu „krach, recesja, zagłada, Armagedon, koniec świata”, tylko zajął się własnym życiem. Z przymrużeniem oka słuchał to co dzieje się za oceanem, nie rozumiał wykresów giełdowych raz spadających później wzrastających, spekulacji na rynku ropy czy też problemów prezydenta Obamy. Problemy dnia codziennego i wybór co kupić dla siebie czy rodziny, były i są dla niego ważniejsze. Do momentu gdy nie odczuł na własnej skórze wyzwań gospodarczych, nie przejmował się tym. Konsumuje dalej, kupuje pralki i lodówki, myśli o wakacjach… może nie tak wystawnych jak rok temu ale nadal.

Tutaj docieramy do sedna sprawy, otóż trendy gospodarcze na poziomie mikro czy marko ekonomii są wynikiem zbiorowej mądrości (lub głupoty jak niektórzy mówią), a nie myślenia życzeniowego nawet najmądrzejszych specjalistów czy uznanych autorytetów. To czy dany kryzys lub recesja będzie prawdziwa zależy wprost od tego, jaki jest stan umysłu w danym momencie większych grup społecznych. Jeśli komunikaty będą zdecydowanie negatywne w krótkim czasie, można nawet największych optymistów wpędzić w przeciwny nastrój. Stad tak ważnym jest to, jak media oraz osoby komunikujące się ze społeczeństwem będą rozmawiały z nim na temat trendów gospodarczych.

Oto zagłada i prawdziwy upadek dolara!

Szczerze, nikt o zdrowych zmysłach nie powinien w tym momencie wykorzystywać fobii czy obaw do kreowania zachowań stadnych związanych z gospodarką. Zbyt ona jest ze sobą powiązana na poziomie światowym, by zaburzenia jednego rynku nie przenosiły się na następny. Od ok. 15 lat mamy do czynienia z punktowymi zaburzeniami, które są przenoszone z jednego miejsca na świcie na następny. Aż trafiło na rynek mieszkaniowy USA, gdzie skutecznie napompowano wielką bańkę spekulacyjną.

Oby niedługo nie napompowano inną, za naszym przyzwoleniem w naszych umysłach. Stad warto być bardziej odpornym na wszelkiej maści zaklinaczy rzeczywistości. Ludzie na poziomie własnym i mikroekonomii (swoich firm i gospodarstw domowych) podejmują 1000 razy mądrzejsze decyzje. Takich decyzji nie powinno podejmować się pod wpływem mediowej gorączki czy też informacji „z dobrze poinformowanych źródeł”.

Trudne, pierwsze półrocze 2009 za nami. Gospodarka jakoś (podkreślam jakoś) sobie radzi. Straszenie kryzysem i krachem, jakoś ostatnio ucichło i w codziennych rozmowach jakby go mniej. Ale poczyniło już straty w umysłach i decyzjach inwestycyjnych. Konsumenci, nastraszeni widmem kryzysu powstrzymują swoje wydatki, ale konsumpcja trzyma się w okolicy zera (rok/rok). Pierwsze niepokojące oznaki zmian na rynku pracy już widać, gdzie powstrzymywane są odważniejsze decyzje. Wszyscy czekają, czekają aż ktoś pierwszy zrobi ruch i załapią się „na gapę” na pociąg ze wzrostem gospodarczym.

Może być to bardzo złudna strategia, zwłaszcza że nikt przy zdrowych zmysłach obecnie nie jest w stanie w 100% powiedzieć gdzie i kiedy skończy się światowy kryzys gospodarczy, który zaczął się w USA ponad rok temu, pęknięciem bańki na rynku nieruchomości. Nikt nie wie ile jest jeszcze „trupów w szafie”, jak bardzo zwolni handel światowy i jak na to wszystko wpłynie bezprecedensowa kreacja pustego pieniądza. Na pewno gdzieś te dolary, euro, jeny wybiją… pytanie gdzie, kiedy i jaki będzie tego skutek?

„Gdy Obama wydrukuje więcej kasy, to europejska gospodarka poleci”?

Zamiast siedzieć cicho i cieszyć się z kilku sprzyjających trendów, nasi światli ekonomiści, decydenci wpadli chyba w popłoch i przebierają nóżkami. Nie zauważają tego, że osłabiony złoty nieco uratował eksport, wzmocnił handel przygraniczny i spowodował że nie grozi nam (przynajmniej w tej chwili) masowa re-emigracja. Powoli dokonuje się restrukturyzacja przedsiębiorstw, szuka oszczędności i optymalizacji kosztów, procesów. Pojemny rynek wewnętrzny, cały czas wchłania część wyprodukowanych dóbr i rozładowuje napięcie w budżecie. Ale nie można spać spokojnie, bo budżet został niezbyt dobrze zaplanowany i teraz trzeba coś z nim zrobić. Dziura budżetowa rozdęła się do wielkich rozmiarów i grozi nam wejście na ścieżkę procedury „nadmiernego deficytu”, stopującej skutecznie marzenia o euro w Polsce przed 2014/2015. Gdzie te oszczędności i optymalizacja kosztów która teraz zachodzi w skali mikro? Gdzie jest wykorzystanie funduszy unijnych i inwestycje w innowacyjność gospodarki?

Nie chcąc natychmiast i szybko przeciąć wszelkich spekulacji na temat podwyżki akcyz, podatków pośrednich lub bezpośrednich funduje się nam festiwal ploteczek, domysłów i niepewności. Stara prawda mówi, że gdy nie ma pewności co do otoczenia gospodarczego nikt nie chce inwestować, konsumować czy też planować przyszłych posunięć. Strategię ogranicza się wtedy do niezbędnych posunięć taktycznych, w bardzo krótkich odcinkach czasu. Tak tez dzieje się też obecnie, gdy od tygodnia horyzont przedsiębiorców i biznesmenów znowu się skurczył i nastała błoga tymczasowość. Można być premierem zapatrzonym w Evitę Peron, ale skutki mogą być opłakane. Nie da się być miłym dla wszystkich, pieniądze w budżecie nie wezmą się z kosmosu.

Nie myśląc wiele o oszczędnościach, a raczej o dodatkowym rozdawnictwie spekuluje się o podniesionym VAT, składkach emerytalnych a może też podatkach CIT. Zaiste najlepsza taktyka by zabić konsumpcję na rynku wewnętrznym i szybkim krokiem zbliżyć się do wariantu argentyńskiego. Chwila wystarczy by zamiast rozdawnictwa dla wszystkich, będziemy mieli kryzys dla wszystkich. Żaden przedsiębiorca mając taką wizję na horyzoncie, nie będzie chciał ryzykować. Jak to wpłynie na zatrudnienie i inwestycje? Odpowiedz jest jedna…

Premierze, nie idź tą drogą!

Tabloityzacja mediów, fragmentaryzacja informacji oraz pogoń za newsem, który da nam przewagę konkurencją sprawił iż wiele firm i ludzi zaczęło zachowywać się stadnie. Nie patrząc na rzeczywistość za oknem, uznając że jedyną prawda objawioną są kolejne „rewelacje medialne” czy też „prognozy gospodarcze”. Super, jeśli świat byłby aż tak prosty. Ale nie jest to właściwa postawa, jeśli wszyscy mamy do czynienia z podobnymi informacjami, to w podobnym czasie zaczynamy myśleć podobnie.

Wystarczy kolejna ekspertyza, wypowiedź eksperta ekonomicznego by całe gałęzie gospodarki pogrążyły się w marazmie, by te same słowa były powtarzane w 1000 miejscach. A na końcu konsument, powstrzyma się od wydatków, co jeszcze bardziej spotęguje niezbyt pozytywne trendy. Jak ma się zachować, jeśli co tydzień lub dwa jest zastraszany kolejna prognozą…w dół, w dół, w dół. Reaguje w jedyny dla siebie racjonalny sposób, czyli ogranicza wydatki. Co prowadzi wprost do ograniczenia popytu, później ograniczenia produkcji a na końcu… ograniczenia zatrudnienia.

Gdzie zatem jest granica, między „prawdą objawioną” serwowaną przez takie przewidywania i ekspertyzy a decyzjami biznesowymi przedsiębiorstw? Czy myślenie zero-jedynkowe przekłada się na rozwój takich przedsiębiorstw, marek lub pozycji rynkowej? Zła to sytuacja gdy biznes oddaje władze nad swoim przedsiębiorstwem, firmą w ręce informacji, które nie mogą i nie zawsze są w pełni wiarygodne. Ponieważ, prognozy zawsze pozostają na szczęście tylko prognozami.

STOP

Można zatem iść zupełnie na przekór sytuacji, mniej epatować się kolejnym doniesieniom w stylu (-1,4% PKB w 2009) i robić po prostu swoje. Wykorzystywać szanse rynkowe, wzmacniać pozycje rynkową, czyli przygotowywać się na czas gdy rynek będzie się rozwijał. A wtedy, dla tych co działali stadnie zabraknie miejsca w czołówce. Życzę zatem, więcej samodzielnego działania i podejmowania decyzji. Na przekór, na co przykłady można znaleźć w historii  niejedna firma wygrała na takiej strategii. Podpowiem, są to dzisiaj największe światowe firmy, brandy.

mbank był (i częściowo nadal jest) przodującym bankiem, budującym swój wizerunek i sukces komercyjny opierając się na bliskich relacjach z klientem. To klient miał być prawdziwym i jedynym ambasadorem marki, nośnikiem reklamy, poręczycielem i skarbonką budującą „wirtualny bank”. Przez wiele lat to się udawało, do momentu wybuchu konfliktu opisanego szeroko na łamach gazet, pokazywanych w szeregu reportaży TV i mocno komentowanego w blogosferze i na forach internetowych. Na jego temat przyjdzie jeszcze nie raz napisać. Lecz dzisiaj o czymś innym…

Jak efektywni potrafią być zdeterminowani konsumenci (skupieni wokół mstop i nabiciwmbank), pokazuje skuteczność w dotarciu do portali, gazet, radia, TV i instytucji kontrolnych. Nie sposób zliczyć i wymienić wszystkich artykułów i „clipping’ów” z mediów. Gdyby spróbować wyliczyć ekwiwalent mediowy, mógłby on przyjąć kwotę naprawdę znaczną (liczoną w milionach złotych). O sprawie usłyszeli wszyscy, którzy zawodowo zajmują się bankowością, marketingiem, PR i mediami. Case jest mocno dyskutowany i z pewnością będzie wielokrotnie pokazywany na konferencjach branżowych (jako sztandarowy przykład dobrze przeprowadzonej kampanii informacyjnej). Być może, jest to jedna z bardziej skutecznych kampanii społecznych, której skutkiem będzie przede wszystkim podniesienie świadomości potencjalnych kredytobiorców i klientów banków. Również zauważyli ją konsumenci, którzy na tym i swoim przypadku zrozumieli, że sytuacja w innych bankach jest prawdopodobnie analogiczna – Standander,  Millenium, Multibank. Wszystkim tym sprawom bacznie zaczął przyglądać się UOKiK, skutkiem czego w niektórych przypadkach będzie postępowanie sądowe badające zgodność klauzul z obowiązującym w Polsce prawem. Jakie będzie rozstrzygnięcie, trzeba jeszcze poczekać – nie jest ono najważniejsze w tej sprawie.

Z perspektywy czasu można stwierdzić, że starcie „Dawida z Goliadem” jeszcze trwa, niemniej jednak osiągnięcia tego pierwszego można uznać za znaczące. Sprawie tej przygląda się wielu marketerów i specjalistów od wizerunku. Wyciągają oni już wnioski, iż zmienił się ostatecznie model komunikacji z klientem. Ze społecznościami, prosumentami i transparentnością nie można igrać. Klienci świadomi swych praw, z odpowiednimi narzędziami komunikacyjnymi nie są już biernymi petentami. To nie jest plastelina, którą można dowolnie uformować. Prosument jest świadom swoich praw i prędzej niż później o nie się upomni. Klientów nie można już włożyć do pudełka, dać im kilka zabawek by polubili daną markę. Takie postępowanie jest bardzo krótkowzroczne.

Co dalej z mbankiem? Bankowe forum i blog praktycznie straciły na znaczeniu. Bardzo długo będzie trzeba odbudowywać ich naszarpiętą reputację. Tak jak długi będzie proces przywracania zaufania klientów do tego banku. Czy będzie to udany proces, to pokaże czas.  Na pewno, era bankozaurów przybrała zupełnie inny przebieg niż oczekiwano. Granat, który miał trafić mbankową konkurencję ,wybuchł niestety w ręku samych zainteresowanych.

Szkoda, bo była naprawdę szansa na zbudowanie przyjaznej relacji z klientami – dialogu z marką. Pytanie, czy można wrócić na tą drogę i co musi się stać?

Natomiast to, z czym mamy obecnie do czynienia, zwłaszcza w mediach elektronicznych porusza się na granicy dobrego smaku i nieświadomej lub jawnej (?) nadinterpretacji faktów. Mogącej mieć znamiona manipulacji  inwestorami, politykami, dziennikarzami i zwykłymi konsumentami, którzy często podejmującą bardzo emocjonalnie decyzje (prywatne, zakupowe i inwestycyjne).

Niby mamy dostępne narzędzia (KNF, UOKiK, nadzór bankowy, przepisy prawa etc) ale są one jakby martwe,  zbyt pasywne lub powolne w otaczającym nas szybkim świecie informacji. Zbyt ekspresyjne tytuły prasowe, czerwone lub żółte paski informacyjne w TV, nadmiar informacji o krachu/recesji, opinie „wyssane z palca” na blogach niektórych ekspertów oraz spam dumnie nazywający się „marketingiem szeptanym” powodują niepotrzebne napięcia, stany euforii i paniki w ciągu jednego dnia.

Zatraciły się już granice między „bełkotem” trolli z forów dyskusyjnych a mediów, szukających sensacji, krwi i „breaking news”. Rozsądne głosy nawołujące do wyciszenia i zastanowienia, giną w zalewie tandetnej informacji, która jest więcej rozrywką niż przedstawieniem faktów. Impresja i adaptacją rzeczywistości, której nie ma. Nowe media, przyspieszyły i zwielokrotniły ten proces, gdzie informacja obiega cały glob w przeciągu kilku sekund. Twitt, twitt, twitt…

Jutrzejsze informacje już dzisiaj? Tak, bo jest to możliwym już teraz, w roku 2009.  Kreuje się nowa rzeczywistość gospodarcza. Gdzie SZOŁ, zastąpił rozsądek a konserwatywne inwestowanie i podejmowanie decyzji jest wyśmiewane, na rzecz kolejnych „bailoutów” i druku pustego pieniądza.

Stop. Tak wcale być nie musi… opamiętajmy się.

Jednak, można zepsuć wszystko.

Genialny fabrykant stawia fabrykę, zdobywa rynki i renomę. Po wojnie nacjonalizuje fabrykę państwo polskie i zostaje ona „perła w koronie”. Meble ze Swarzędza: 25-30 lat temu, towar eksportowy i marka która wzbudzała emocję każdego kto kupował mieszkanie i chciał przyszpanować jaki to jest bogaty, majętny i wpływowy w nomenklaturze lub obrotny w szarej strefie gospodarki. Najlepsza waluta w drugim obiegu, obok dolarów i bonów PEKAO. Wielki lans, sznyt i ostatni krzyk mody – zwłaszcza w zajazdach i motelach przy granicy zachodniej.

Swojego czasu, forpoczta prywatyzacji (uratowana przed likwidacją) notowana na giełdzie od 1991. Oczko w głowie spekulantów. Później jednak zamieniła się w fabrykę „wagonów akcji” co roku lub dwa wypuszczanych niczego nie świadomym „leszczom giełdowym”. Niezrozumiałe inwestycje, prymitywna restrukturyzacja, przespane szanse na rozwój i mordercza konkurencja dopięła swoje. Horrendalne ceny i prawie „19-wieczne„ wzory mebli. Ostatnie podrygi spółka zaliczyła w 2008 gdy plotka głosiła (poparta listem intencyjnym), że Paged przejmie „prawie-jak-bankruta”, postawi na nogi, a fundusz Arka zainwestował ładnych kilka milionów. Firma utraciła płynność finansową i została bankrutem. Natomiast drobni akcjonariusze zostali potraktowani „z buta” tracąc dorobek swojego życia. W cywilizowanym kraju, juz dawno prokuratura zajęłaby się badaniem sprawy.

Sen o potędze zakończył się szybciej niż, płonie drewno w kominku. Ciężkie i nieporęczne meble swarzędzkie powędrują z czasem do skansenu głupoty biznesowej i wspominek rodem z Misia.  Wraz z eksponatami epoki „aby Polska rosła w siłę a ludziom żyło się dostatniej.”

Zapewne Ryszard Ochódzki prowadziłby lepiej ten cały majdan…

*Potoczna nazwa fabryki mebli w Swarzędzu – dzisiaj bankrut.

Czy to przypadek, zakręt z którego wychodzi się poślizgiem czy też prawidłowość? Nie jest tajemnicą „poliszynela”, że obecny czas recesji gospodarczej znacznie uszczuplił portfele Polaków. Widmo rosnącego bezrobocia i spadku produkcji przemysłowej nakazuje znacznie ostrożniejsze konsumowanie, zwłaszcza na kredyt. Spada zatem popyt konsumencki i co zatem idzie sprzedaż. Z nieoficjalnych informacji branżowych, mówi się – że w zależności od branży sklepu e-commerce: jest to spadek sprzedaży od 10 do 60% (znane marki sklepów, nie tylko z branży elektroniki użytkowej). Są to liczby rok-do-roku, a nie chwilowe wahania. Dalej uściślając: sprzedaż dokładnie załamała się w pierwszych dniach stycznia 2009 i nie „podnosi się.

Jeśli zatem, są sklepy które szybko nie dostosowały się z kosztami… nie przenegocjowały ceny zakupu, nie obniżyły kosztów własnych (głównie zasoby ludzkie) – zginą bardzo szybko. Kredyt kupiecki? Umiera właśnie, tak jak 4-6 miesiące temu umarł kredyt bankowy. I nie zapowiada się by było lepiej w najbliższych miesiącach. Dla dużych graczy, z niskim kapitałem własnym, stanowić będzie to duże wyzwanie z którego wyjdą obronną ręką tylko Ci, którzy elastycznie będą prowadzić polityką magazynową i zakupową, wspomaganą systemami komputerowymi.

Bez tego… „porównywarki cenowe” dobiją tych, którzy jeszcze dzisiaj uważają, ze jedyną i najlepszą formą promocji i zwabienia klienta do sklepu internetowego jest niska cena. Wysoka pozycja w porównywarce, szczególnie w branży elektroniki użytkowej oznacza marże na poziomie 1-2%, a zdarzają się kurioza… w postaci dopłacania do danych kategorii produktowych.

Albo zatem sklepy ograniczą swoja bytność w porównywarkach, albo zwiększa ceny… albo za chwilę „wirtualne cmentarze” zapełnia się dalszymi nazwami upadłych sklepów.  Pora także zadbać o lojalność klientów, lepsze pozycjonowanie w Google (SEO), profilowane mailing’i oraz dostępność asortymentu towarów dla klientów. Mało kto chce chodzić, po sklepach które są puste… bo właśnie brak 90% dostępnych telewizorów czy laptopów. Jak wiele zatem jest do roboty u podstaw, polski e-commersie. Czas odłożyć wielkie plany, na rzecz pracy organicznej – u podstaw.

Życzę powodzenia z całego serca!

„To najgorszy kryzys od 1930r.” ,bo ”notujemy rekordowe spadki na europejskich azjatyckich i parkietach” przez „krach stulecia”, zainicjowany „paniką na Wall Street” oraz „bezprecedensowym załamaniem na rynku sprzedaży domów w USA”.

„Apokalipsa czy tylko to krach?” Raczej „to ostateczny krach kapitalizmu” i „ekonomiczna zaraza”. „Ofiary opcji” zapowiadają „gigantyczne ciecia w zatrudnieniu” a klienci „banków płaczą i walczą z bankozaurem”. Jednym zdaniem „nędza ze Swarzędza”!

Cztery miesiące ciągłego bełkotu medialno – biznesowego, „mowy-trawy„, nowych wyrażeń bankowo-finansowo- ekonomicznych  robi swoje. Konsumenci zaczynają panikować, a przedsiębiorcy… w 95% myślą o wyzerowaniu produkcji i usług??? Przestańmy pracować, „połóżmy się pod pociąg” i poczekajmy by nas przejechał. Bo nie mamy na nic wpływu…

Zwalmy wszystko na złe, pazerne i lichwiarskie banki, przedsiębiorstwa „grające” na opcjach walutowych. ekonomistów którzy nie dostrzegli trendów? Tak, na pewno wtedy poczujemy się rozgrzeszeni – bo winni są wszyscy tylko nie my. Tą skłonność do przesady wyssaliśmy z mlekiem matki, żyjąc w otoczeniu: „, zima stulecia, powódź tysiąclecia, bo tego nie pamiętają najstarsi górale etc”.

Może jednak zauważymy, że maskujemy w ten sposób brak swojego pomysłu na biznes, głupie oszczędności które czynione są na oślep i prywatne nieprzemyślane inwestycje w czasie, gdy wokół nas jest tak wielka niewiadoma?

Bo tak w zasadzie, tylko zaradne i mocne jednostki, które „mają jaja” wykorzystają jednak ten czas do zajęcia właściwych pozycji, rozbudowania swoich firm oraz wdrożenia nowych pomysłów. Wóda i szlugi odporne na wszystko? Nie tylko one… to najlepszy czas do innowacji. Kiedy powstał HP, Microsoft czy Kellogs? Tak, dobrze myślicie – w czasach recesji. Żaden neo-Keynes, nie jest receptą na ten kryzys.

Natomiast, tym którzy szukają katharsis i rozgrzeszenia napisze ze specjalną dedykacją: ta recesja jest jedną z większych w historii… pytanie czy tylko medialno-mentalną czy już rzeczywistą? O tym przekonamy się niedługo, kiedy ogłosi się nam medialne nadejście epoki „wielkiej depresji 2.0”.

Ale czy to coś zmieni w naszym życiu – czy kończy sie ono jutro? Nadal bedzię swieciło słońce, nadal będziemy mieli swoich bliskich i znajomych, bedziemy zarabiać i wyjeżdzać na wakacje.  Nadejdą spokojniejsze czasy…